Duvar Arkası Radar Nasıl Çalışır?

Duvar Arkası Radar, ultra geniş bant (UGB) sinyaller yayar ve bu sinyallerin engelin arkasındaki nesnelerden yansıyarak geri dönmesini analiz eder. Sistemin canlı tespitindeki temel prensibi hareket algılamadır: insan vücudu hareketsiz dururken bile nefes alıp verir, bu da göğüs kafesinde sürekli bir mikro-hareket yaratır. DAR, yansıyan sinyaldeki bu küçük değişimleri yakalayarak canlı bir varlığın bulunduğunu ve konumunu belirler.

Sürecin temelinde üç aşama vardır:

1. Sinyal yayını:Sistem, engele doğru ultra geniş bant radyo sinyalleri gönderir. UGB sinyaller, geniş frekans aralığı sayesinde tuğla, alçıpan, ahşap, plastik ve beton gibi farklı malzemelerin arkasına nüfuz edebilir.
2. Yansıma ve algılama:Sinyaller engelin arkasındaki yüzeylerden ve canlılardan yansır. Hareketsiz duvar sabit bir yansıma üretirken, nefes alan bir insan zamanla değişen bir yansıma deseni oluşturur; sistem bu farkı ayırt eder.
3. Konum çözümü:İşlenen veri, canlının engelin arkasında kaç metre derinlikte ve hangi noktada olduğunu iki boyutlu konum bilgisi olarak operatöre anlık olarak sunar.

Bu çalışma prensibi sayesinde DAR; yürüme ve el sallama gibi büyük hareketlerden parmak kıpırdatma ve göğüs kafesi hareketi gibi mikro-hareketlere kadar geniş bir yelpazeyi algılayabilir. Bu hassasiyet, bilinci kapalı veya hareket edemeyen bir depremzedenin dahi yalnızca nefesinden tespit edilebilmesi anlamına gelir.

DAR Hangi Engellerin Arkasını ve Ne Kadar Derinliği Görebilir?

DAR, farklı yapı malzemelerinin arkasındaki canlıları tespit edebilir ve boş alanda 22 metreye kadar derinlikteki hareketi algılayabilir. Algılama kabiliyetini belirleyen başlıca etken, sinyalin geçmesi gereken engelin malzemesi ve kalınlığıdır. Aşağıdaki tablo sistemin doğrulanmış teknik karakteristiklerini özetler:

Yaklaşık 6,5 kilogram ağırlığındaki sistem tek kişi tarafından elde kullanılabilecek şekilde tasarlanmıştır; ayrıca tripod ve benzeri araçlarla hedef bölgeye yerleştirilip tablet üzerinden uzaktan da kumanda edilebilir. Batarya teknolojisi sayesinde 4 saatten fazla kesintisiz görev yapabilmesi, uzun süren enkaz çalışmalarında saha kullanımını mümkün kılar.

Arama Kurtarma Operasyonlarında DAR'ın Rolü Nedir?

Arama kurtarma operasyonlarında DAR'ın rolü; enkaz altındaki canlının yerini hızla ve isabetle tespit ederek kurtarma ekiplerinin kazı çalışmasını doğru noktaya yönlendirmesidir. Enkaz altında geçen her dakikanın hayatta kalma şansını düşürdüğü bir ortamda, doğru noktanın belirlenmesi operasyonun en belirleyici aşamasıdır.

Sistemin afet senaryosundaki katkısı birkaç eksende toplanır. DAR, görsel veya işitsel temas kurulamayan, bilinci kapalı kişileri yalnızca nefes hareketlerinden tespit edebilir; bu, geleneksel dinleme yöntemlerinin yetersiz kaldığı durumlarda kritik bir avantajdır. Canlının kaç metre derinlikte ve hangi noktada olduğunu iki boyutlu olarak bildirmesi, kurtarma ekiplerine yön ve metraj bilgisi sağlayarak gereksiz kazıların önüne geçer. Tek kişiyle taşınabilir ve hızlı konuşlandırılabilir yapısı, çok sayıda enkaz noktasının kısa sürede taranabilmesine imkân tanır.

DAR'ın bu rolü; deprem, çığ ve yangın gibi afetlerde arama kurtarmanın yanı sıra insan ticareti ve göçmen kaçakçılığıyla mücadele gibi sivil görevlerde de geçerlidir. Sistem, görsel erişim imkânının olmadığı kapalı mekânlarda canlı tespiti gerektiren her senaryoda kullanılabilir.

Savunma Teknolojisinden Sivil Hayata: DAR'ın Çift Kullanımlı Hikâyesi

DAR, savunma sanayiinde geliştirilen bir teknolojinin sivil hayata değer kattığı çift kullanımlı (dual-use) sistemlere güçlü bir örnektir. Sistem başlangıçta, T.C. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) öncülüğünde, güvenlik güçlerinin kapalı mekânlardaki sabit veya hareketli tehlikeleri tespit etme ihtiyacını karşılamak üzere geliştirilmiştir. Rehine kurtarma, terörle mücadele ve iç güvenlik operasyonlarında, duvar arkasındaki tehdidin önceden algılanması olası can kayıplarının önüne geçer.

Bu askeri kabiliyetin sivil karşılığı, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerde somutlaştı. Arama kurtarma görevlerinde aktif olarak kullanılan DAR, içlerinde bebek, çocuk ve kadınların da bulunduğu 50'den fazla kişinin enkaz altındaki konumunu tespit ederek sağ kurtarılmasını sağladı. Bu saha performansının ardından sistemin sivil kullanımı yaygınlaştı: DAR önce Denizli Büyükşehir İtfaiyesi'nin, ardından deprem kuşağındaki Erzincan İl Özel İdaresi'nin envanterine girdi; güncellenen konfigürasyonuyla Türk Silahlı Kuvvetleri'ne yeni teslimatları da tamamlandı. Deprem felaketinden önce ise Emniyet ve Jandarma Teşkilatı tarafından kullanılıyordu.

STM Duvar Arkası Radar (DAR) sistemi ilk uluslararası görevine ise 2026 yılında başarıyla gerçekleştirmiştir. Venezuela’da meydana gelen depremlerin ardından bölgeye intikal eden Türk Silahlı Kuvvetleri İnsani Yardım Tugay Komutanlığı DAK ekipleri, enkaz altındaki arama kurtarma faaliyetlerinde milli teknoloji STM DAR ile görev yapmıştır.